Ο Μικρός Υδροηλεκτρικός Σταθμός (ΜΥΗΣ) Αγυιάς, ιδιοκτησίας της εταιρείας ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ Α.Ε., βρίσκεται στο Δήμο Θερίσου του Νομού Χανίων και λειτουργεί από το 1929 διαθέτοντας τρεις Μονάδες των 300 KW η καθεμιά, με συνολική ισχύ 0,90 MW. Πρόκειται για έναν από τους παλαιότερους σταθμούς του είδους στην Ελλάδα, αποτέλεσμα της οξυδέρκειας των τοπικών παραγόντων. Λαμβάνοντας υπόψη τη σχετικά πρόσφατη ενσωμάτωση της Κρήτης στο ελληνικό κράτος και το ειδικό ενδιαφέρον του τότε πρωθυπουργού Ελ. Βενιζέλου για τη γενέτειρα του, πραγματοποιήθηκαν, περί τη δεκαετία του ’20, συστηματικές προσπάθειες για ενεργειακή αυτάρκεια του νησιού, αξιοποιώντας ήδη από τότε μέρος του διαθέσιμου υδατικού και αιολικού δυναμικού.

Στα πλαίσια αυτών των ενεργειών σχεδιάστηκε και τέθηκε σε λειτουργία, το 1929, ο εν λόγω Σταθμός, για την ηλεκτροδότηση του Δήμου Χανίων, από τη δημοτική επιχείρηση Ηλεκτροφωτισμού Χανίων. Τα επίσημα εγκαίνια του Σταθμού πραγματοποιήθηκαν στις 22 Ιουλίου 1929 από τον τότε Πρόεδρο της Κυβερνήσεως Ελευθέριο Βενιζέλο, παρουσία των τότε Υπουργών Συγκοινωνίας (Σ. Γονατά), Εσωτερικών (Π. Αργυρόπουλου), Ναυτικών (Δ. Μπότσαρη), του Υφυπουργού Υγιεινής (Α. Χρηστομάνου) και του Δημάρχου Χανίων Ε. Μουντάκη.

Η λειτουργία του Σταθμού υπήρξε υποδειγματική, με αποτέλεσμα το παράδειγμα των Χανίων, να ακολουθήσουν και άλλοι δήμοι της χώρας, με αποτέλεσμα να κατασκευαστεί τα επόμενα χρόνια αριθμός μικρών υδροηλεκτρικών έργων ανά την Ελλάδα, εξασφαλίζοντας ηλεκτροδότηση σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας. Οι περισσότεροι από αυτούς τους Σταθμούς, συμπεριλαμβανομένης και της Αγυιάς, τελικά ενσωματώθηκε, περί τα μέσα της δεκαετίας του 50 στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ).

Με την κατασκευή Θερμικών Σταθμών στην Κρήτη και την παράλληλη φθορά του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού του Σταθμού, καθώς και τη δέσμευση του νερού των πηγών της λίμνης από τους τοπικούς Φορείς για άλλες χρήσεις, η ικανότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Σταθμού μειώθηκε σημαντικά.

Αντιθέτως, ο φυσικός πλούτος της παρακείμενης τεχνητής λίμνης, που αποτελεί μέρος του συγκροτήματος και επίσης είναι Ιδιοκτησία της ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ Α.Ε., καθώς και το αυξανόμενο ενδιαφέρον παγκοσμίως για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας επέβαλαν την ανάδειξη ενός άλλου ρόλου για τον ιστορικό αυτό Σταθμό, του εκπαιδευτικού – ενημερωτικού για το κοινό. Για το σκοπό αυτό θα εκτελεστούν έργα διαμόρφωσης του Περιβάλλοντος Χώρου και αναπαλαίωσης του κτιρίου (ένα από τα πρώτα βιομηχανικά κτίρια με σκυρόδεμα της περιοχής), σύμφωνα με ειδική τεχνική μελέτη που θα εγκριθεί από την Πολεοδομία Χανίων.

Ήδη τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται από σχολεία της περιοχής εκπαιδευτικές εκδρομές στους χώρους του Σταθμού και της λίμνης, όπου τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να εκτιμήσουν την πολλαπλή χρησιμότητα του νερού ως παράγοντα ζωής, την αξία του νερού για τα ζώα, για τα φυτά και για τους ανθρώπους, τη χρήση του για την ύδρευση αλλά και για το πότισμα των χωραφιών και των καλλιεργειών, ως βιοτόπου αλλά και για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που δε δημιουργεί καυσαέρια και δε μολύνει την ατμόσφαιρα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η εξοικείωση των παιδιών με το περιβάλλον, ενώ εκτιμάται και η αξία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Παράλληλα, φυσικά, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να δουν από κοντά τον τεχνικό πολιτισμό άλλων εποχών, μέσω των εγκαταστάσεων του Σταθμού, ενώ μπορούν να παρατηρήσουν τη μεγάλη ποικιλία έμβιων οργανισμών στην ομώνυμη λίμνη (πτηνών, χελωνών κλπ).

Δεδομένης της ιστορικής σημασίας και του ενημερωτικού-εκπαιδευτικού ρόλου που μπορεί ακόμη να διαδραματίσει ο ΜΥΗΣ της Αγυιάς, η ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ Α.Ε. αποφάσισε τη μετατροπή του σε εκπαιδευτικό χώρο επισκέψιμο από το κοινό. Μια εκτίμηση του κόστους που απαιτείται για τις αναγκαίες επεμβάσεις στο χώρο του Σταθμού είναι της τάξεως των 400.000 και έχει ζητηθεί, με επιστολή προς τον Υπουργό Πολιτισμού, η συμβολή της Πολιτείας για την κάλυψη μέρους του προϋπολογισμού των ως άνω εργασιών.

Παράλληλα, ο Όμιλος ΔΕΗ, αναγνωρίζοντας την αξία του συνόλου των εκτάσεων του Σταθμού και ιδιαιτέρως της λίμνης για την κοινωνία των Χανίων, συμφώνησε, με Αποφάσεις των ΔΣ της ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ Α.Ε. και της ΔΕΗ Α.Ε. στην παραχώρηση κατά χρήση του συνόλου των εκτάσεων και κτιριακών εγκαταστάσεων του ΜΥΗΣ Αγυιάς στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανιών για σαράντα (40) έτη. Με τον τρόπο αυτό ικανοποιείται ένα αίτημα ετών των τοπικών Φορέων και της κοινωνίας των Χανίων προς τον Όμιλο ΔΕΗ, αποδεικνύοντας εμπράκτως για ακόμη μια φορά την πολύπλευρη προσφορά του τελευταίου στην ανάπτυξη της Νήσου Κρήτης.